1. Hòa giải ở cơ sở - Chìa khóa giữ gìn đoàn kết, ổn định cộng đồng

Trong sinh hoạt thường ngày tại các thôn, tổ dân cư của xã Đại Đồng, không ít lần phát sinh những mâu thuẫn, tranh chấp liên quan đến đất đai, lối đi chung, hôn nhân gia đình, môi trường sống, vay mượn dân sự... Nếu không được giải quyết kịp thời, các mâu thuẫn này có thể dẫn đến mất đoàn kết, phát sinh đơn thư khiếu kiện, ảnh hưởng đến an ninh trật tự và sự phát triển chung của địa phương. Chính vì vậy, công tác hòa giải ở cơ sở giữ vai trò then chốt, giúp tháo gỡ vướng mắc ngay từ ban đầu, tạo nền tảng cho sự ổn định, đoàn kết và phát triển bền vững của cộng đồng.

2. Công tác hòa giải ở cơ sở tại xã Đại Đồng

Xã Đại Đồng được thành lập từ ngày 01/7/2025 theo Nghị quyết 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Nghệ An, xã Đại Đồng là sự hợp nhất của năm đơn vị: gồm xã Đồng Văn, xã Thanh Ngọc, xã Thanh Phong, Thị trấn Dùng và xã Đại Đồng (cũ) với diện tích tự nhiên 77,87 km2 và quy mô dân số 63.131 người dân. Sau khi sáp nhập, Xã tiếp tục đẩy mạnh công tác sản xuất, phát triển kinh tế, đồng thời cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới trong công tác quản lý xã hội, giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh từ quá trình phát triển kinh tế và gia tăng dân số cơ học.

Trước yêu cầu đó, công tác hòa giải ở cơ sở tiếp tục được Đảng ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong suốt quá trình triển khai Luật Hòa giải ở cơ sở, xã Đại Đồng đã ban hành nhiều kế hoạch, quyết định và văn bản chỉ đạo để hướng dẫn, tổ chức thực hiện đồng bộ đến tận cơ sở. Hệ thống văn bản này không chỉ tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động hòa giải mà còn bảo đảm nguồn lực, cơ chế phối hợp giữa các đơn vị trong thực hiện nhiệm vụ.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác hòa giải, xã Đại Đồng đã thường xuyên kiện toàn và nâng cao chất lượng đội ngũ hòa giải viên các tổ hòa giải tại các thôn trên địa bàn xã. Sau sáp nhập, UBND xã Đại Đồng đã rà soát, kiện toàn tổ hòa giải và công nhận hòa giải viên theo quy định pháp luật.

Các tổ hòa giải được thành lập với thành phần đa dạng, gồm ban công tác mặt trận, các chi hội đoàn thể, công an viên cơ sở, tuyên truyền viên pháp luật cấp xã và những người có uy tín trong cộng đồng. Chất lượng đội ngũ hòa giải viên từng bước được nâng cao thông qua công tác bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ và cập nhật kiến thức pháp luật hằng năm. Nội dung bồi dưỡng tập trung vào kỹ năng hòa giải và các lĩnh vực pháp luật gắn với thực tiễn phát sinh tranh chấp, mâu thuẫn ở cơ sở như đất đai, hôn nhân và gia đình, khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, an toàn giao thông, tiếp cận pháp luật và các văn bản pháp luật mới được ban hành. Nhờ đó, phần lớn hòa giải viên phát huy tốt tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy, nhiệt tình và kỹ năng vận động, thuyết phục trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Tính đến ngày 30/06/2026, toàn xã có 50 tổ hòa giải với 250 hòa giải viên đang hoạt động, các hòa giải viên được bồi dưỡng tập huấn, trang bị kiến thức đầy đủ. Đây là lực lượng nòng cốt trực tiếp tham gia giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cơ sở, góp phần giữ gìn sự ổn định và đoàn kết trong cộng đồng dân cư.

Hòa giải viên là những người am hiểu phong tục tập quán địa phương, có kinh nghiệm sống, khả năng thuyết phục và được bà con tín nhiệm. Khi phát sinh vụ việc, tổ hòa giải chủ động nắm bắt thông tin, tiếp cận từng bên liên quan, lắng nghe ý kiến, phối hợp chặt chẽ với các tổ chức đoàn thể, công an cơ sở, chuyên viên Văn phòng HĐND-UBND (phụ trách lĩnh vực Tư pháp) để tìm ra giải pháp phù hợp. Quy trình hòa giải luôn đảm bảo khách quan, công bằng, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, đồng thời vận dụng linh hoạt các quy ước cộng đồng, phong tục tốt đẹp và quy định pháp luật hiện hành.

Cùng với công tác chỉ đạo, điều hành, xã đặc biệt quan tâm đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hòa giải ở cơ sở. Thông qua Cổng thông tin tuyên truyền pháp luật của xã và nhiều hình thức tuyên truyền đa dạng như tập huấn, tọa đàm, hệ thống truyền thanh cơ sở, phát hành tài liệu pháp luật…, các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về hòa giải ở cơ sở đã được lan tỏa sâu rộng đến cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, doanh nghiệp và Nhân dân.

Qua thời gian triển khai, công tác hòa giải ở xã Đại Đồng đã đạt nhiều kết quả tích cực, tỷ lệ hòa giải thành công đạt mức cao, giải quyết kịp thời các mâu thuẫn về tranh chấp đất đai, hôn nhân gia đình, xích mích sinh hoạt hàng ngày.

 06 tháng đầu năm 2026, các tổ hòa giải đã tiếp nhận 27 vụ việc, trong đó hòa giải thành 23 vụ việc, đạt tỷ lệ 85,18%. Các vụ việc được hòa giải chủ yếu thuộc các lĩnh vực đất đai, hôn nhân và gia đình, dân sự cùng nhiều tranh chấp, mâu thuẫn khác trong đời sống cộng đồng. Nhiều mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng dân cư được phát hiện, giải quyết kịp thời ngay từ cơ sở, số vụ việc khiếu kiện vượt cấp giảm rõ rệt, an ninh trật tự được giữ vững, tình làng nghĩa xóm ngày càng gắn bó, niềm tin của người dân vào chính quyền địa phương được củng cố, giữ gìn đoàn kết trong Nhân dân, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và phòng ngừa phát sinh các vụ việc phức tạp trên địa bàn. Công tác hòa giải không chỉ giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp mà còn góp phần giáo dục ý thức pháp luật, xây dựng lối sống văn hóa, nhân văn trong cộng đồng.

Thực tế tại xã Đại Đồng đã ghi nhận nhiều tình huống hòa giải thành công, góp phần giữ gìn sự ổn định, đoàn kết trong cộng đồng. Dưới đây là một số tình huống mẫu tiêu biểu, phản ánh sát thực tiễn công tác hòa giải ở cơ sở:

Mâu thuẫn về ranh giới đất đai giữa hai hộ gia đình:

Tại thôn 3A, hai hộ gia đình phát sinh tranh chấp về ranh giới đất do quá trình sử dụng lâu năm không có mốc giới rõ ràng. Tổ hòa giải đã chủ động tiếp cận từng bên, lắng nghe ý kiến, tìm hiểu nguồn gốc sự việc. Hòa giải viên phân tích cái lý, cái tình, vận dụng quy ước cộng đồng và các quy định pháp luật về đất đai, đồng thời khuyến khích các bên cùng nhau đo đạc lại diện tích, xác định mốc giới với sự chứng kiến của đại diện thôn và các hộ liền kề. Kết quả, hai hộ đã tự nguyện thỏa thuận, thống nhất ranh giới, không để phát sinh đơn thư kéo dài.

Mâu thuẫn về lối đi chung:

Hộ dân tại thôn Yên Đình xảy ra bất đồng về việc sử dụng lối đi chung, dẫn đến tranh cãi, mất đoàn kết. Tổ hòa giải đã tổ chức buổi gặp mặt, mời đại diện các hộ liên quan cùng tham gia. Hòa giải viên kiên trì phân tích quyền lợi, trách nhiệm của từng bên, nhấn mạnh ý nghĩa của việc giữ gìn tình làng nghĩa xóm, đồng thời đề xuất giải pháp hợp lý dựa trên phong tục địa phương và quy định pháp luật. Sau buổi hòa giải, các hộ đã đồng thuận cùng bảo vệ, sử dụng lối đi chung, cam kết không tái diễn mâu thuẫn.

Bất đồng trong sinh hoạt gia đình:

Tại một hộ gia đình ở thôn Thanh Đồng 4, phát sinh mâu thuẫn giữa các thành viên về việc phân chia tài sản. Hòa giải viên đã tiếp cận, lắng nghe tâm tư của từng người, phân tích quyền và nghĩa vụ của các thành viên, vận động các bên đặt lợi ích chung của gia đình lên trên hết. Nhờ sự kiên trì, khéo léo, hòa giải viên đã giúp các thành viên hiểu nhau hơn, tự nguyện thỏa thuận, giữ gìn hạnh phúc gia đình, không để mâu thuẫn kéo dài.

Theo chia sẻ của các hòa giải viên tại xã Đại Đồng, để hòa giải thành công, trước hết cần kiên trì, khách quan, bảo mật thông tin và lựa chọn thời điểm, cách thức nói chuyện phù hợp. Hòa giải viên phải gần dân, hiểu dân, tôn trọng ý kiến của người dân, luôn đặt lợi ích chung lên trên hết. Việc phòng ngừa mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ khi mới phát sinh là yếu tố then chốt, giúp hạn chế đơn thư, giữ gìn sự ổn định trong cộng đồng. Nhiều hòa giải viên tâm sự: “Chỉ cần các bên chịu ngồi lại, lắng nghe nhau, mọi khúc mắc đều có thể tháo gỡ bằng sự chân thành và thấu hiểu”. Việc thực hiện Luật Hòa giải ở cơ sở trên địa bàn xã Đại Đồng trong thời gian qua đã mang lại nhiều tác động tích cực đối với đời sống xã hội.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác hòa giải ở cơ sở vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc như chất lượng hòa giải viên chưa đồng đều, số lượng hòa giải viên có trình độ chuyên môn pháp luật còn hạn chế; việc thu hút người có trình độ chuyên môn cao tham gia hoạt động hòa giải còn gặp nhiều khó khăn; chế độ hỗ trợ, thù lao cho hòa giải viên chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ; kết quả hòa giải thành chưa có cơ chế bảo đảm thi hành hiệu quả; việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động hòa giải cần tiếp tục được đẩy mạnh; nhiều vụ việc phức tạp cần đòi hỏi chuyên môn sâu.

Trong thời gian tới, để tiếp tục giữ vững và nâng cao hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở, xã Đại Đồng xác định tập trung thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của chính quyền đối với công tác hòa giải ở cơ sở; thường xuyên củng cố, kiện toàn và nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên thông qua các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng, nghiệp vụ hòa giải. Đồng thời, phát huy vai trò của những người có uy tín, am hiểu pháp luật tham gia công tác hòa giải, tạo sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị và sự đồng thuận của Nhân dân.

Bên cạnh đó, xã tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động hòa giải ở cơ sở; tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về vị trí, vai trò và ý nghĩa của công tác hòa giải, gắn với phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư. Cùng với đó, kịp thời biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc; quan tâm bảo đảm các điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất, kinh phí và tài liệu phục vụ hoạt động của các tổ hòa giải và hòa giải viên, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn.

Với những kết quả đã đạt được cùng sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã và sự phối hợp của các tổ chức chính trị - xã hội, công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn xã Đại Đồng sẽ tiếp tục được củng cố, nâng cao chất lượng và hiệu quả. Qua đó, phát huy vai trò là cầu nối trong giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cơ sở, góp phần giữ vững an ninh, trật tự, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân và xây dựng xã Đại Đồng ngày càng văn minh, phát triển./.

    LÊ PHƯỢNG

UBND xã Đại Đồng